Những kẻ trôi nổi

sympathize001

1/4- ngày cả thế giới nói đùa thì có 2 vụ lừa đỉnh cao khó chấp nhận mà lại thật nhất đó là cái chết của Trương Quốc Vinh và Trịnh Công Sơn. Họ giống như phù du trôi qua mặt nước cuộc đời này nhưng “Nước trôi qua tim rong đầy trí nhớ” và cứ thế họ đọng lại trong tâm hồn chúng tôi. Họ là loài chim không có chân, khi mệt thì tựa vào gió, lần duy nhất  đậu xuống là khi chết – đó là những gì nhân vật của Trương Quốc Vinh tự nói về mình trong Days of being wild.

Days of being wild của Vương Gia Vệ là một câu chuyện không quá đặc sắc nhưng cách kể chuyện thú vị, xem rất cuốn và rất buồn. Một anh chàng playboy vạn người mê, để lại đau thương cho hai cô gái: một cô hiền lành cam chịu, một cô hư hỏng đấu tranh. Chẳng cô nào muốn rời đi dù bị phũ hết sức, kẻ thì âm thầm níu kéo, kẻ thì dữ dội lao vào. Một anh cảnh sát đáng thương lặng lẽ dõi theo, đợi chờ 1 tình yêu từ bốt điện thoại. Anh đợi chờ ngày qua ngày, để rồi rời đi khi tiếng chuông thực sự đến.  Nghe nội dung có vẻ đơn giản và hơi bị phổ biến, nhưng cách thức thể hiện lại đẹp thương vô cùng. Thực ra điều đầu tiên ấn tượng với tôi đó là Trương Quốc Vinh quá giống thằng Hiệp bạn ghẻ của mình, không hiểu là ở nét gì, bờ môi cong hờ hững hay ánh mắt nhìn  diễm lễ :)), có điều anh đẹp đỉnh cao thì bạn mình tầm thường xuất sắc. Cứ cho là cả hai cùng có những tâm hồn mỏng manh đi vậy. Ai mỏng manh hơn thì ra đi trước.

Days of being wild dán mác cho Trương Quốc Vinh là chàng trai hư mãi mãi của điện ảnh châu Á, bởi nhân vật Húc Tử của anh chả nghề ngỗng gì, chả đam mê gì, chả thiết tha gì, thậm chí chả yêu ai, cũng chả yêu bản thân mình. Nếu nhìn bề ngoài thì anh ta đúng là kẻ bỏ đi, bởi việc duy nhất anh giỏi là nhảy, tán và đá gái. Thế mà cô nào cũng mê anh, từ cô trong phim tới mấy cô trước màn ảnh nhỏ. Một tâm hồn đa sầu mà bất cần, điều duy nhất anh cần là nguồn gốc của mình. Khi Húc Tử biết mình là trẻ bị bỏ rơi, cuộc đời anh sụp đổ, khi anh tìm về mẹ mà không được chấp nhận, cuộc đời anh kết thúc. Anh ra đi trên một chuyến tàu dài vô tận, chuyến tàu trôi trên những tán cây cao. Một cái kết lơ lửng đẹp tuyệt.

Hongkong từ bộ phim của Vương Gia Vệ giống như thành phố của những kẻ lông bông. Những kẻ đi tìm ý nghĩa cuộc sống của mình, tìm tới chết có khi cũng chưa thấy. Tôi đã từng nghĩ người ta chỉ nổi trôi khi không được ở vùng đất của mình. Những kẻ tha hương không hòa nhập được vào xã hội hoặc có hòa nhập mà không thấy mình trong đó thì họ luôn coi mình như những kẻ trôi dạt. Thế nhưng hóa ra vùng đất không chỉ nói về địa lý mà còn vùng đất của tâm hồn và tâm tưởng. Những kẻ lông bông kia lạc trong tâm hồn yếu đuối, còn lạc trong hồi ức quá khứ thì có nguyên 1 thế hệ, trong The Sympathizer của Nguyễn Thanh Việt.

Khi nghe tin cuốn sách của một người Việt được giải Pulitzer thì cũng thấy sung sướng lắm, vì Việt Nam được mấy giải kiểu toán, tin, kĩ thuật quốc tế thì chẳng có gì ngạc nhiên nhưng được giải thưởng về nghệ thuật thì đúng là một sự thú vị dễ chịu. Người Việt không chú trọng nhiều về nghệ thuật và thường gò mình trong cái két sắt không chịu để trí tưởng tượng và mộng tưởng bay ra. Thế nên biết tin là phải mua sách của Nguyễn Thanh Việt ngay, có điều khi cầm quyển sách trên tay thì tự nhiên cái buồn lại xâm chiếm, lại một quyển sách về chiến tranh và hậu chiến. Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh, Thiên đường mù của Dương Thu Hương và giờ là The Sympathizer, lại một lần nữa thế giới biết tới Việt Nam chỉ vì chiến tranh và những người Việt trong tâm trí họ chỉ toàn họ Nguyễn. Có khác chút là góc nhìn của Nguyễn Thanh Việt không ở bên phe thắng cuộc, mà nằm bên kia, nằm bên những người lưu vong sau cuộc chiến. Một góc nhìn về những kẻ nổi trôi.

Một vị tướng Ngụy sống trong cuộc sống bình yên ở Cali luôn nhớ nhung thời kì vàng son. Một mệnh phụ phu nhân rời ra chốn kẻ hầu người hạ, một tay gánh vác gia đình. Một người đàn ông mất vợ con sống tạm bợ dưới sự che chở của Chúa. Một điệp viên hai mang luôn trăn trở về người cha Mỹ chưa một lần gặp mặt. Họ chạy trốn khỏi Sài Gòn trên những chiếc máy bay chen chúc, giẫm lên đầu lên cổ kẻ khác để thoát thân, nhưng tới khi yên ổn lại không biết đây có phải sự lựa chọn đúng đắn. Tồn tại mà đánh rơi hết những giá trị cơ bản của uộc sống thì đó là là một sự trừng phạt. Những giá trị cơ bản hình thành nên bản chất con người, khi mất nó, chúng ta mất định nghĩa về bản thân mình. Bon của Sympathizer nói: ngày trước tôi là một người con trai, một người cha, một người chồng, một người lính, nhưng bây giờ tôi không còn gì cả, tôi không phải là chính mình.

Ở Mỹ Lost generation tồn tại trong thời kì chiến tranh Việt Nam, họ là những kẻ mới lớn thấy sự vô nghĩa của cuộc sống và trận chiến. Họ lang thang trên đường và trong tâm trí. Ở những đất nước khác, Lost generation là những kẻ lạc lõng trong cuộc sống phù phiếm thừa thãi vật chất. Thế nhưng ở Việt Nam chưa bao giờ tôi nghĩ chúng ta có một Lost generation. Sinh ra trong môi trường XHCN, khi lớn lên tôi đã nhìn thấy thế hệ cha mẹ mình gồng người để kiếm cơm ăn áo mặc. Họ sinh ra để làm con người của gia đình, trước khi làm con người chính mình. Họ bận rộn tới mức không có phút nào dừng lại để nghĩ xem mình muốn gì, thích gì, ước mơ gì, điều rõ ràng nhất họ biết là làm thế nào để tồn tại. Sự thiếu thốn về vật chất khiến con người cứng rắn trong tư tưởng, ít khi bị xao động, yếu mềm, hay chán nản về cuộc sống đang diễn ra. Thế nên tôi đã lầm tưởng người Việt không bao giờ lạc lối trong những cô đơn cá nhân.  Sự thật thì chúng ta cũng lạc lõng và trôi nổi làm sao.

Hôm qua tôi thấy yêu đời vì mọi việc suôn sẻ, hôm nay thấy chán chường thì cuộc sống không như ý. Chuyện đó là bình thường, là cách cuộc sống vận hành. Thế nhưng nghĩ tới chuyện một ngày kia mẹ không còn là người thương mình  nhất, chồng không còn là người hiểu mình nhất, em không còn là người thân mình nhất, con không  còn là người mình gắn bó nhất, thì chắc ngày đó tôi cũng sẽ vật vờ và trôi nổi trong cuộc đời này.

 

Chuyện cầu thang

SONY DSC

Tối hôm kia tôi nằm mơ thấy cả nhà về lại Paris. Trong giấc mơ là sau 6 tháng ở Bỉrmingham thì tôi được luân chuyển về lại nước Pháp. Không hiểu sao vừa đặt chân tới Pháp tôi đã thấy ớn ớn, sợ sợ, kêu la inh ỏi là tàu xe chật chội xa xôi quá, chịu không được, cho về vùng đất xấu xí và yên tĩnh bên kia biển đi. Sáng tỉnh dậy thấy sao mà mơ mà mình cũng thực tế và ngu ngốc quá vậy. Người ta mơ thấy sao trời, cá biển, quần áo, ngựa xe mà mình thì mơ toàn tàu điện, công việc, khổ sở gì đâu. Có một điều đã ám từ đời vào mơ đó là nỗi sợ những bậc cầu thang ở Metro Paris.

Metro ở Paris được xây dựng từ hàng trăm năm trước nên nhiều bến tàu rất cũ kĩ, không được trang bị thang máy, hay thang cuốn, điển hình là bến St Michel Notre -dame, nơi mỗi ngày chứa chấp hàng ngàn khách du lịch qua lại. Cầu thang ở đây nhỏ, dài, xoắn xuýt, đi mệt đuối, chưa kể hôm nào từ Việt Nam sang, bắt tàu B từ sân bay đi tới đây để chuyển qua tàu C. Hành trình chuyển tàu chỉ trong bến mà thấy còn mệt hơn đi trekking núi Alps hay chuyến bay 11 h từ phương Đông. Valy tầm 30 kgs được bê lên bê xuống, cầu thang nối tiếp cầu thang, vừa đi vừa tự chửi mình nhục vì miếng ăn, lần sau về thì nhẹ nhạng cái valy 10 kgs váy áo xinh đẹp thôi. Ai ngờ lần sau về vẫn 30 kg đồ ăn, còn thêm con nhợn cắp nách tóc đen, nhắng nhít, miệngthơm thơm mùi sữa. Mỗi lần đưa con vào Paris chơi, tới St Michel Notre Dame, muốn đi lên mặt đất là hai vợ chồng hò nhau khiêng kiệu, khệ nệ hết mấy trăm bậc tình yêu, trong nụ cười khoái chí của em nhỏ. Đêm về, hai bạn ngơ ngác hỏi nhau, ngày nay thong dong Paris hoa lệ mà sao đau lưng đau tay như mới đi cấy mạ non vậy?

Thằng cậu mỗi lần đi công cán về, qua bến tàu này là bắt đầu show cởi đồ giống James Blunt trong You are beautiful, cởi hết áo từ áo ấm tới sơ mi, mặc mỗi con ba lô, rồi nhảy vào biển mồ hôi. Về tới nhà mặt mũi đóng muối, áo ba lỗ ướt đẫm thấm cả balo, vứt hành lý qua bên, ngồi phịch xuống cái sofa đã gẫy lò xo (sau nhiều lần ngồi bịch như thế), môi vén lên rồi tuôn một tràng mĩ từ về Paris, không ngớt không ngớt. Nó có thể ca thán từ sáng đến tối, từ tối đến thâu đêm, bất tận như khi nói về sự bất mãn với ngành nghề Kiến trúc. Hiếm có đứa nào chua ngoa, đanh đá, mà mặt vẫn cool ngầu như vậy.

Sự thật sau sự bực mình này có một phần đóng góp của những bậc thang gỗ, nhỏ xinh, xoắn quẩy, cao 3 tầng của khu nhà Haussman kiểu cũ. Khi thuê căn hộ này là chúng tôi đã ở thời kì đỉnh cao tuyệt vọng. Hồ sơ mang rải tới mười mấy nơi, đi coi nhà cũng cả chục lần, khắp hang cùng ngõ hẻm mà toàn chỉ nhận được những cái lắc đầu. Tới khi gặp được ông chủ nhà này, mến người Việt, lại đang cần cho thuê gấp để hai vợ chồng ông còn lên đường đi chơi nên ông đồng ý ngay sau 1 ngày. Hai đứa quýnh quáng tới kí kết ngay, chả thèm quan tâm nhà ở tận tầng 3 chót vót, một mặt quay ra vườn nên làm tổ cho muỗi sinh sống mỗi mùa mưa. Hồi có bầu 6 tháng nhờ đi lại cầu thang nhiều mà tôi bị co thắt liên tục tới mức phải uống thuốc và nằm giường 1 tuần để tránh sinh non. Tới khi con ra đời thì sáng sáng 1 tay cắp cục cưng 10 kí, một tay xách bịch rác tương đương, lúc về lại một tay cục cưng, một tay túi đồ ăn siêu thị nặng như bịch rác.

Cứ còm cõi như thế đi qua 2 năm cầu thang xoắn với kỉ niệm cùng hàng xóm: thằng nhóc Lucien mặt lúc nào cũng tươi như hoa, mấy lời hỏi thăm ân cần từ bà Bah bah, chào hỏi ông già người Bồ lúc nào cũng say xỉn, bà già Dominique xuýt xoa Lucie dễ thương. Paris nhiều lúc không nhớ, nhưng ngôi nhà mà cái gì cũng chê bai được ấy lại nhớ nhiều, từ cái phòng tắm bé tí hin, mỗi lần mở cửa lại kêu tiếng đánh thức con, những trận muỗi cuồng phong, cái lạnh ở phòng khách dù sưởi mở hết cỡ, sàn bếp bẩn quanh năm do bóc lớp dán, cái vòi nước rò rỉ, thế nhưng khi ngồi trên bậu cửa sổ nhìn ra khu vườn xanh lá mùa xuân và hơi nóng tỏa nhè nhẹ từ lò sưởi thì những thứ đáng ghét kia đi vào dĩ vãng.

Hồi nhỏ, ngôi nhà đầu tiên bố mẹ mua, rộng 16 m2, hai tầng, chị em ở trên, bố mẹ ở dưới. Một buổi tối tôi xuống nhà lấy nước, lúc lên lười bật đèn cầu thang, đầu đang nghĩ mông lung gì đó thì hù. Thằng em từ đâu lao ra, tôi hét toáng lên “ma, ma” y như trong phim thiếu nhi Kính vạn hoa hay Đội đặc nhiệm nhà C21. Cả nhà cười lăn để con bé mặt đỏ như gạch. Cầu thang ấy lúc nào cũng tối, có cái tay cầm cao, bọc đá, sờ lúc nào cùng lành lạnh, nên ít khi tôi lưu trú. Sang nhà mới, cầu thang tay cầm bằng gỗ, bậc thang dính vào tường, lộ những khoảng hở rất đáng sợ lại làm tôi thích thú. Cầu thang lúc nào cũng sáng trưng, khi ngồi ở bậc thang có thể thõng chân xuống thoải mái. Ngồi 1 bậc, để truyện lên một bậc, đọc thích thú hơn ngồi bàn học. Thi thoảng hứng lên thì mang đồ chơi ra cầu thang ngồi tí toáy. Thằng em thì tranh cái mái nhà bằng, lót gạch chống nóng lúc nào cũng bỏng rát chân, để lên mỗi trưa hè. Nó rất thích tự đầy ải bản thân. Còn tôi thì tranh cái cầu thang mọc ra từ tường, cheo la cheo leo.

Khi chuyển ra Hà Nội, cầu thang chẳng có gì xuất sắc, lát đá, xoáy xoáy, 3 tầng, mà thanh niên khỏe mạnh ưu tú mới đi đầy lên tầng cao nhất sống. Cứ mỗi cuối tuần mẹ lại bắt đi lau cầu thang. Mỗi nhát giẻ lau là 1 bậc, lao miệt mài như lấy bút lông quẹt một gạch, càng lau càng bị cuốn, nhoay nhoáy 1 tí là  xong 3 bậc tầng lầu . Thế nhưng khi nào mẹ nói đi lau cầu thang thì cũng làm mặt ủ dột, miệng kêu than, tay chân tự nhiên nhức mỏi. Cầu thang đó à nỗi ám ảnh của mẹ.  Sáng nào phơi đồ mẹ cũng đi 4 tầng, vừa phơi vừa tưới khế tưới quỳnh. Khi hai chị em đi rồi, tầng 3 bỏ không nhưng tuần nào mẹ cũng phải leo lên lau dọn cho sạch. Bố thì cả năm leo lên 1 lần dọn mâm ngũ quả. Mẹ sau này bị nhức mỏi chân thì ngán cảnh dọn dẹp quá, bỏ rơi cầu thang tìm tới chung cư. Giờ mẹ nói mẹ không xuống mặt đất nữa đâu. Chúc mừng mẹ đã ra nhập giới thích sống trên trời mơ mơ mộng mộng giống 2 đứa con, kèm thằng con rể.

Cũng có thật nhiều cái cầu thang thú vị khiến người ta nhớ, như xoáy ốc của bảo tàng Vatican, cầu thang thể hiện sự lớn dậy của người Do Thái ở bảo tàng Do Thái ở Berlin, cầu thang nhỏ vừa đi vừa thở lên đỉnh cao của nhà thờ Strasbourg.

Lần đầu tiên đi Tây, trường phát cho cái phòng ở tầng 1, có cái cầu thang hẹp thật hẹp. Bê valy lên mà quẹt hết bên này bên kia tường. Cầu thang thẳng tắp, không lươn lẹo, luồn lách. Cầu thang có mùi đặc trưng của không gian kín, rất ngộp, rất nồng. Thứ mùi mà tới 6, 7 năm sau vẫn đánh thức tiềm thức như dấu hiệu về một cuộc sống mới. SỰ sống vốn không phải là nội dung duy nhất của sự tồn tại của mỗi người, nhưng sự sống với khả năng lan tỏa mãnh liệt ở mọi vùng đất thì luôn là một chủ đề đáng tò mò. Con người thật kì diệu, có thể sống được trong mọi môi trường khắc nghiệt từ thể chất tới tinh thần. HỌ luôn biết cách vượt lên gian khổ như một bản năng, như cái cách mà Lucie bé nhỏ hì hụi leo lên cầu thang, mệt mỏi như vui thích. Em cứ leo đi leo lại mãi không chán. Cầu thang vừa là thử thách vừa là trò chơi. Những khó khăn đến với chúng ta cũng vậy, là thử thách nhưng cũng chỉ là trò chơi, nghĩ đơn giản, làm giản đơn lại có thể chiến thắng.

Tình yêu với biển

13083135_10153417469912007_4534082462041141053_n (1)

Tôi nghĩ  những thứ đẹp nhất trên thế giới này ắt hẳn là nụ cười của con , màu lá non tháng 3 và màu xanh của biển. Có những thứ vô cùng hiển nhiên mà nhiều khi ta không nhận thấy, đó là tình yêu cho gia đình và tình yêu với biển. Có ai không mê mệt thứ xanh bất tận ấy.

Ngày còn bé, nhà tôi ở Thanh Hóa, đi từ nhà tới Sầm Sơn chỉ 16 km mà cảm tưởng xa như là đếmột tỉnh khác. 15 mùa hè ở đó thì chỉ có 3 -4  mùa hè là bố mẹ dẫn đi tắm biển. Sự thích thú với biển không có gì nhiều ngoài việc được uống quả dừa to bự và bố bế đi nhảy sóng. LỚn hơn khi nhà ra Hà NỘi, việc đi biển lại càng xa xỉ và gần như không hề thèm muốn hay thấy cần thiết phải có mỗi khi hè về. Năm cuối đại học, mạnh dạn xin bố mẹ đưa Thu béo về Thanh Hóa chơi, giữa trưa phóng xe máy đưa con béo xuống biển. Lần đầu tiên tự mình đi khám phá mới thấy biển gần hơn mình tưởng rất nhiều. Là do biển về gần bờ hay do mình đã lớn đủ để thấy việc di chuyển không còn quá khó khăn. Hai con già đời mà vẫn ngượng, không dám mặc bikini, dông nguyên quần bò, váy voan xuống biển, hòa cùng số đông. Khi leo lên tới núi nhìn xuống biển đục đục, hưởng gió thổi mát lạnh mới thấy biển là cái gì đó rất khác biệt, một thứ không thể không có trong đời sống.

MỘt lần cách đây cũng khá lâu, tầm 5 hay 6 năm rồi, tôi, Thu và mỗi lũ bạn hầm hố lôi nhau đi Nice. Tàu đi xình xịch qua vùng núi Bachedonia, qua cái chặn cửa Cuneo, qua Ventigmilia, rồi từ từ tiến vào vùng đất khác. Tàu đang tối bỗng nhiên sáng rực một bên cửa sổ, giống như đột nhiên lao từ hầm ra ngoài. Cả lũ nhảy vội về bên cửa sổ đó để xem bên kia là gì. Là biển, biển kìa. Hai đứa hét lên vui thích, như dân Lào lần đầu thấy đại dương.Đúng là biển thật rồi. Thu nói: nếu có cái nhà cheo leo ở đây, cửa sổ nhìn ra biển thì tớ sẽ ở đây cả đời cũng được. Cũng đúng nhỉ, những ngôi nhà đơn sơ, mái đỏ, màu trắng, xanh hay hồng nhạt nằm giữa những bụi xương rồng cứng cỏi, lựa tựa vào núi, mắt nhìn ra biển, là cả một ước mơ. Những ngôi nhà đó hẳn là giống ngôi nhà của bà Thị Chín.

Ai đã đọc Lũ mục đồng, chắc hẳn sẽ bị hai cảm giác. Đầu tiên là chìm trong một mảnh đất mộng mơ và lãng mạn tuyệt đỉnh. Một mảnh đất mà con người và thiên nhiên được cuốn chặt vào nhau bởi sợi dây vô hình là tình yêu với biển. Ở mảnh đất đó có Momo cậu bé chỉ thích ngủ bên bờ biển, sáng dậy chơi cùng hải âu, chiều chiều nói chuyện cùng người thủy thủ già, chỉ khi nào đã mệt, cậu tìm về ngôi nhà mà được tả là được bao bọc bởi một lớp hào quang rực rỡ trong ánh chiều tà của bà Thị Chín. Bà già người Việt Nam bé nhỏ sống một mình với lâu đài ánh sáng, với vườn cây nhiều loài thực vật là lạ, với tầm nhìn ra bao la vùng biển Địa Trung Hải của Nice. Ước gì mình về già cũng có thể được như thế hehe. Mảnh đất này còn có cô bé Lullaby, chán học, bỏ đi lang thang dọc biển, chạy chơi từ mỏm đá này tới mỏm đá kia, mơ mình bay vào không trung, mơ mình chìm trong biển, và viết những bức thư đáng yêu nhất cho người cha ở xa. Mảnh đất đấy có Petit Croix biết nói chuyện cùng những con ngựa trời, những cơn gió, những đám mây, biết yêu chiều vuốt ve và biến chúng thành bạn mình.  Mảnh đất ấy tràn ngập những con người biết nằm mơ dưới ánh sáng, biết tận hưởng cái đẹp bên mình, và hoàn toàn thuộc vể biển. Thế nên khi dứt cuốn sách thì người ta dễ rơi vào trạng thái ngược lại, buồn thương cho cuộc sống tẻ nhạt và thiếu biển của mình.

Trong cuốn sách quyến rũ và mơ mộng ấy, có một chú bé chưa từng thấy biển nhưng yêu biển đến nỗi, ai quanh chú cũng biết chắc chắn rằng một ngày chú bé sẽ tới được với biển. Biển của chú không phải là những dải cát vàng, nước trong xanh, nhiều người nằm sưởi nắng hay lướt trên những con sóng bạc đầu, biển của chú chỉ là biển. Ngày xưa khi nghĩ với biển tôi cũng chỉ nghĩ có thế, những cô gái mặc bikini, nước dừa, cát nóng ấm chảy nhẹ qua tay, bước chân rát bỏng, sự mềm mại của dải màu xanh, sự hồ hởi đáng thương của con người quanh vùng nước nhỏ xíu ấy. Thành phố quá chật chội để chỉ một chút biển ghé vào cũng khiến người ta đổ xô tới, lười nhác cả tuần cũng không chán. Tôi lười nhác như thếở Nice, ở Zadar, hay Montpellier. Thế nhưng dần dần sự yêu thích dành cho biển không đơn điệu chỉ ở những resort đẹp đẽ hay cát vàng mộng mơ. Khi chúng tôi tới Cote sauvage, Cap Frehel ở Bắc Pháp hay cung đường Kerry dọc Ireland, chúng tôi biết những thứ gồ ghề quyến rũ hơn nhiều.Những vách đá bị xẻ dọc, xẻ ngang, bị ăn mòn, bị mài nhọn, bị rêu phủ, bị chim chóc cư ngụ, bị cá bám chân, một xã hội thiên nhiên thu nhỏ, đông đúc, bí ẩn, mời gọi.

Xứ Wales cũng đầy mời gọi. Những đường bờ biển hoang sơ khiến ta leo tới mệt mỏi nhưng tận hưởng. Sẽ là một ngày nào đó, khi tình yêu với biển chưa tàn.

 

Trên chuyến xe số 98

Chắc tôi đã nói nhiều lần rằng một trong những điều tôi thích nhất ở nước Anh này là những chuyến xe bus màu đỏ. Một màu sắc sống động rực rỡ, nổi bật giữa sự xám xịt mù sương. Chuyến xe màu đỏ lao giữa màn mưa mang bao sự hứng khởi và hi vọng. Cuộc đời tôi giờ cũng vậy, đứng trong một màn sương dày đặc, co cóng, lạnh ngắt, đợi chờ một đốm đỏ nơi xa xa. Chỉ một đốm nhỏ mà còn hơn cả ngọn lửa cháy rực trong đêm đông.

Ngày đầu tiên bắt bus đi làm, lòng tôi phơi phới như áo mới phơi dây. Xe không đông, không chen, không  mùi, thậm chí không tiếng động, chẳng có mấy anh da đen cãi nhau hay mấy chị mông nở tám chuyện xôn xao, làm tôi biết rõ nét rằng mình không còn ở Pháp. Xe bus chạy trên tuyến đường mà tôi tự phong là đẹp nhất Birmingham, bởi nó không đi qua các khu dân cư sầm uất, các khu nhà mới xấu xí, hay những khu đổ nát tàn tạ, nó đi qua ấn tượng tốt đẹp ban đầu của tôi về thành phố này. Những con đường cây xanh, một khu rừng nhỏ, một cái hồ be bé, những thảm cỏ, và kì lạ chưa đang mùa đông mà cây vẫn xanh mướt rậm rạp, như ở xứ nhiệt đới. Tôi nghĩ mùa xuân nó sẽ tưng bừng lắm đấy. Tôi nghĩ mình cần kiếm 1 cái xe đạp để tận hưởng thiên nhiên cho đủ đầy, hoặc chạy bộ nếu khả năng cho phép.

Cây cối dọc đường Wheeleys road chủ yếu là họ nhà thông hay dương, những cây cao thân thẳng đứng như những chú lính chì dũng cảm. Những bụi milestoes mọc luộm thuộm bò từ trong vườn ra đường. Những biệt thư to màu trắng, mái ghi hay đỏ gạch mái gạch nằm ấm áp trong khuôn viên, hiện thân của thời belle epoque hiện đại. Tường rào của các khu biệt thự thường là tre hoặc cây trắc bách diệp phồn thực, loại cây mọc dễ dàng và đan rất chặt. Cũng có nhiều cây đơn giản phổ thông như cây nhãn mọc vươn ra từ những khu vườn rộng. Một số cây vùng hàn đới đã rụng hết lá nhưng nhìn không buồn thảm khi thân cây bị bao bọc khăng khít bởi những cây leo như cây thường xuân xanh đậm. Cây cối cứ bấu bám vào nhau, kéo dài kéo dài con đường ra mãi, nhà nối nhà, vườn nối vườn, cây níu cây.

img_20170203_084859_723

Đến khi không gian đột nhiệt rực sáng, những cây trơ lá nhường cho hàng thông thẳng tắp thì đó là công viên Edgbaston. Một hồ nho nhỏ đầy vịt, chim, thiên nga, và người chạy dọc bờ. Không gian thật rộng lớn, mát lành. Nhà cửa cũng thay đổi, biệt thự bị thế chân bởi các chung cư đỏ, chắc là kí túc xá cho sinh viên. Trường UoB bắt đầu từ đây.  Tiếp theo đó là các khu giảng đường, nhà khách, nhà hội nghị và một căn biệt thự đặc biệt. Nó màu trắng, chỉ 2 tầng, nhưng có những ô như cửa sổ trổ ra, bao bọc bởi gỗ đen và kính, giống như thứ họ gọi là phòng đón nắng trong truyện của Alice Munro. Nếu bên trong trang trí những thành gỗ để ngồi thì tôi không nghĩ có nơi nào đọc sách đẹp đẽ hơn thế. Khu biệt thự có dán những hình trái tim xinh xinh trên cửa sổ và một sân chơi rộng với đu quay và bập bênh, tôi biết đã đến nhà trẻ Elms and Oak day, chỗ tôi mơ ước Lucie có chỗ để tới học. Một ngôi trường trong rừng, chắc sẽ thú vị như trường của thầy Tomoe. Con đường đột nhiên không dài ra nữa mà lượn vòng, xe bus đi vào đường Prichatt road, cây cối khẳng khiu in trên nền trời xanh thật xanh, nơi tôi đã gặp con sóc nhỏ hồi tới đi phỏng vấn. Cái con sóc dễ thương đã làm tôi muốn sống ở thành phố này. Xe bus đi thêm chừng vài phút nữa thì tới cây cầu nhỏ.

Cầu bắc qua con kênh chạy dọc thành phố. Lần đầu tới chỗ làm khi đi qua con cầu này tôi đã bảo: Nhà tao cũng có con kênh này chạy qua, có khi kiếm cái thuyền rồi chèo là tới nơi làm ngay lập tức. Tuy nhiên không có thuyền thì chạy bộ 30 ph hay đạp xe dọc kênh tầm 20 ph chắc là cũng được. Đó là chuyện của mùa hè. Mùa đông này thì tôi còn đang tận hưởng sự ấm áp trong xe bus. Khi nhìn nắng rực ngoài kia cùng cái ấm bên trong này,tôi đã nghĩ mùa hè tới rồi sao. Chẳng ai ngờ hôm qua có bão, tàu đóng cửa hết, bus đến trễ, tôi phải đợi bus trong mưa, trong lạnh, trong khổ sở, còn anh chồng thì bị nhồi trên cái tàu chợ ì ạch để đi từ London về nhà. Đúng là sau cơn bão trời lại đẹp lạ thường.

Dạo này khi ở trên bus tôi thường hay thấy bơ vơ. Tôi đã lâu không gặp người Việt nào. Sự bơ vơ ấy nhiều khi bị khuếch đại quá lại nói là cô đơn. Nhưng thực ra chắc có gì là cô đơn cả, chỉ là một chút lạc lõng nhưng rất dễ vượt qua.  Như hôm nhìn sang bên có một bà già tóc  trắng cắt ngắn, đội mũ len hình con cú rất ngộ nghĩnh, cảm giác như Luna Lovegood của năm 60 tuổi vậy. Nàng Luna Lovegood này ngồi nhìn xuống bụng im lặng rất đáng yêu, làm tôi tự nhiên thấy hết cả buồn, thậm chí vui vì nghĩ mình quả may mắn khi được sống ở thế giới của Harry Porter. Nhìn mà xem những nhà  gạch đỏ y chang nhà của dì dượng cậu bé, tivi có nguyên kênh phim, và trước mặt tôi là một Luna Lovegood bằng xương bằng thịt. Một hôm khác khi tôi đã buồn chán cực độ trên bus vì công việc thì một làn gió thổi mát từ cửa ra vào. Qủa thực là một làn gió, khi cô gái hồi giáo ấy, đầu quấn khăn đen kín mít, người lại mặc một chiếc váy len bó nổi bật 3 vòng, mặt đẹp người đẹp, tay lại cầm 1 lon bia, càng đẹp càng tỏa sáng. Một cô gái hồi giáo, không dám bỏ khăn trùm mà dám uống bia trên xe bus. Thật không còn hình ảnh nào nổi loạn, đẹp và can đảm như thế. Tự nhiên thấy cái dũng cảm bỏ lại mọi thứ ở Pháp để sang đây của mình cũng chả là muỗi gì, có gì mà hối hận, công việc khó khăn có là gì so với những cấm đoán xiềng xích của tôn giáo. Sau một hồi tự trấn an bản thân thành công thì tôi nhìn lại, hóa ra cô đó đang uống 1 lon coca light màu bạc, chẳng phải là lon bia thần thánh như tôi nghĩ. Đúng là người ta chỉ muốn nhìn thấy những gì mình muốn thấy.

Xe bus 98 đúng là nơi tôi để tìm lại sự ổn định trong tinh thần.

Bọn tôi có 4 đứa, cùng đi cưỡi con bạch mã 98 đi thiển kinh. Thường thì ít khi các bạn gặp nhau lúc đi, thi thoảng cùng ngồi chung chuyến về. Thú vị là cả 3 thằng kia đều tên bắt đầu bằng J. Jin là một đứa vui vẻ, hòa đồng, ăn nhiều uống lắm, giống lão Trư, vô cùng đáng yêu. Tôi quý nó ngay khi mới tới công ty bởi nó luôn nhiệt tình chỉ bảo công việc, đi ăn trưa thì tám đủ thứ thị phi từ gia cảnh sếp tới thân thế vợ sếp. Nếu hôm nào gặp nhau trên bus thì hai bạn sẽ  rôm rả, chia sẻ nhiệt tình chuyện cuộc sống và con nhỏ, bởi nó có 1 thằng nhóc sinh cùng tháng với Lucie nhà này. Hai bạn hay than phiền chuyện các em nhỏ nhõng nhẽo, bám mẹ, thích ti đêm, và mê ca nhạc Youtube. Thậm chí hai bạn cùng dạo bày Mary had a little lamb đầy vui vẻ. Jin mới mua nhà ở khu khác, vậy là bạn thành người đầu tiên rời chuyến bus 98, để lại cho tôi kha khá ngậm ngùi, bởi Jin chính là hình ảnh người bạn đường cần thiết nhất để đi qua cơn say xe buổi chiều.

Jia thì khác, nó có vẻ trầm mặc, uyên thâm, thú vị và đôi phần khó hiểu, đó là lí do vì sao nó vẫn còn độc thân. Cái khó hiểu nhất đó là mỗi khi đi ăn nó thường ăn ngay khi có suất, không đợi, không mời, không chia sẻ, nhưng lại là người thường xuyên mang đồ ăn vặt tới công ty mởi mọi người. Ngày đầu tiên tới công ty, trong khi những đứa khác chỉ cười bắt tay thì nó là đứa đầu tiên vừa cười vừa mở miệng: Cần gì thì cứ nói, một cách thể hiện vừa cởi mở thân thiện, vừa cấp trên biết điều. Tôi cảm nhận ngay cái tầm của nó. Bình thường, chúng tôi ít nói chuyện vì làm khác lĩnh vực, nhưng khi đi ăn đông người thì cũng nhiệt tình tám, chủ yếu chuyện đi chơi và sự xấu xí, chán chường với Birmingham. Thế nhưng kì lạ là gặp nhau trên bus thường không biết phải mở đầu thế nào nên thường thì mỗi người cắm đầu vào một cái điện thoại, hết online rồi gọi điện, tìm mọi cách để không phải nói chuyện với đứa kia. Jia giống như Tôn Ngộ Không, thông minh, hoạt bát, râu quai nón và không thuần phục được, hehe.

Đứa cuối cùng là Je, mới tới công ty sau tôi 1 tháng, nhưng tuổi nghề thì gấp 5 lần vì nó có 1 quãng thời gian dài làm cho Nokia. Je to con, rất hiền lành, chất phác, giống như con trâu tốt trong nhà, giống Sa Tăng vậy. Je biết nhiều và chia sẻ nhiều, khi tôi cần hỏi điều gì về antenna thì bạn cũng moi ruột moi gan ra cho biết hết. Có hôm gặp nhau trên bus, hai bạn hàn huyên ngay chuyện công việc, nói xấu sếp ép làm việc quá đà, chuyện Nokia, Vertu, lu xu bu cả. Thế nhưng hôm qua bạn lao tới công ty với chiếc mũ bảo hiểm là tôi biết: thôi rồi kẻ giúp ta qua cơn say xe tiếp theo đã lên đường. Bạn đã chôm ngay cái ý định cưỡi xe đạp hưởng gió của tôi và biến nó thành sự thật chỉ sau 2 tuần có mặt ở thành phố này. Qúa nhanh, quá nguy hiểm.

Có một sự thật tôi quên chưa nói: trước khi Je mua xe, trước khi Jin chuyển nhà thì tôi đã cắt vé bus tháng và chuyển lên tàu lại, sau khi bị ong ong đầu óc bởi những cơn tắc đường. Vậy là 3 chúng tôi ra đi, để lại Tôn Ngộ Không một mình một cõi, dĩ nhiên bạn chả cô đơn, nếu có cô đơn thì là cô đơn trên mạng.

Khi Anne Hathaway không phải là tên một diễn viên

Khi người ta nói Anne Hathaway thì tôi đã nghĩ ngay tới Anne tóc xù của Nhật kí công chúa, cô thư kí sành điệu của Yêu nữ hàng hiệu và dĩ nhiên nàng Fantine trọc đầu của Những người khốn khổ. Nàng đẹp, rất sang với cái miệng rộng ngang ngửa Julia Robert. Thế nhưng hóa ra trước nàng còn có người cùng tên nổi tiếng không kém, dù là tài năng không bằng, ngoài việc cưới được một ông chồng kiệt xuất. Thực ra, cưới được chồng tài  là một đại tài.

Chuyển sang Anh là một quyết định nhanh gọn nhẹ và nhiều hối tiếc nhất. Ban đầu là thành phố xấu xí, rồi tới hệ thống dịch vụ coi con người như những máy ATM di động, và cuối cùng đó là sự thiếu vắng của bạn bè, làm chúng tôi nhiều lần nghĩ: Có cơ hội thì phải quay lại. Ở Pháp chúng tôi có những người bạn thân thiết, những kẻ cùng nhau đi qua thời trưởng thành, từ những đứa bơ vơ không biết sao ở đây, tới những đứa vợ con đùm núm cố gắng để ở lại. Chúng tôi đã cùng vui chơi, tận hưởng, cùng buồn phiền, vực sâu, cùng nhau đi một quãng đường dài vô cùng của tâm lý. Giờ một phần về Việt Nam, một phần ở lại Pháp, một mình chúng tôi qua Anh. Đây là kỉ lục trong đời tôi, tới thành phố mới mà không kết giao được với bang hội Việt Nam nào. Mà có kết giao chắc cũng không như  khi chúng tôi không còn là sinh viên, giờ mang cái mác hộ gia đình thực sự là khó hội nhập. Thếnên khi chị Thảo nói sẽ qua chơi và trông em bé Lucie 1 tuần thì hai vợ chồng mừng vô cùng. Sống không có bạn bè là một điều vô cùng khó, kể cả 1 năm chỉ gặp nhau vài lần nhưng biết khi cần là có.

Chị Thảo là dân ăn chơi thứ thiệt, tháng làm việc 1 tuần, đi chơi 1 tuần, còn 2 tuần đọc sách làm vườn. Sống sướng gì đâu. Chị nghe 2 đứa em khổ sở quá nên liền xung phong qua làm bảo mẫu. Khi chị sắp sang, hai đứa đều lo không hiểu chị có chịu nổi em gái nghịch quấy nhà này không. Ai ngờ chị không chỉ đi chơi giỏi mà chăm trẻ cũng xịn nốt. Khi Lucie ở với bác Thảo thì ngoan khủng khiếp, ăn giỏi, chơi giỏi, ngủ cũng tốt. Em bé nhích dần lên 11kg trong sự ngỡ ngàng của ba mẹ. Để rồi khi bác Thảo về, em đi học nhà trẻ thì em bị sổ mũi, đau mắt, ho hen, tuyệt thực, khóc lóc, kết quả là giảm gần 1kg sau 1 tuần, trước sự ngỡ ngàng của ba mẹ luôn.

Chị Thảo qua chăm em bé, bạn bè tôi đều hỏi thế chị ở nhà suốt ngày à, thế chị có biết đi chơi ở đâu không? Thật là không hiểu chị rồi. Khi ba em đi làm về buổi chiều, Lucie bám càng ba, bác Thảo bị cho ra rìa liền tay nải lên đường ngay. Tụi tôi ở Birmingham một tháng không biết gì nhưng chị tới 1 tuần đã đi đủ bảo tàng, công viên, trung tâm mua sắm, tới khu quán bar nhậu nhẹt. Nguyên 1 tuần hệ thống giao thông công cộng Birmingham không làm tiền được chị 1 đồng nào, vì chị đi bộ thoăn thoắt với cái chân bị thương còn chưa khỏi hẳn. Ngày thường chị đưa Lucie đi khám phá cùng, cuối tuần chị đưa tôi theo. Đi đâu chị cũng nói: chỗ này chị đi qua rồi, đường này phải đi thếnày, đường kia sẽ dẫn tới đâu, cứ theo chị.Vậy là nhờ có chị Thảo, tôi biết thêm về Birmingham và còn hơn thế, biết hẳn một ngôi làng xinh đẹp tên Strasford up Avon, nơi tôi biết Anne Hathaway không chỉ là tên một diễn viên Hollywood.

20170121_124044

40 phút đi tàu, vé 7.8 bảng 2 chiều vào weekend, Strasford up avon rất dễ tới từ Birmingham. Đây có thể coi là điểm sáng của Bir – rất gần với nơi sinh của đại văn hào Sheakespeare – niềm tự hảo của nước Anh. Với người Anh mà nói, cảm giác như họ coi tiếng Anh tồn tại từ khi có Sheakespeare, giống như tiếng Ý có từ Dante vầ Thần khúc vậy. Ở ngôi nhà của ông, người ta nói: Có rất nhiều từ và các diễn đạt thông dụng hiện nay trong tiếng Anh là bắt nguồn từ các tác phẩm của Sheakespeare. Qủa thật nhìn vào cái list dài dằng dặc đó có bao nhiêu từ thân quen thì tôi cũng băn khoăn và nghĩ có khi mai này đời con cháu mình thì nó sẽ nghĩ tiếng Việt ra đời nhờ Sơn Tùng MTP. Sheakespeare với gia tài đồ sộ những Giấc mộng đêm hè, Hamlet, Macbeth, Romeo và Juliet, hay câu nói kinh điển To be or not to be, khiến những kẻ dù chẳng biết gì về văn chương cũng phải biết tới ngài. Qúy ngài có mặt mọi nơi ở vương quốc này, tới cả Bir xấu xí cũng dành một tầng trên thư viện tối cao để thờ phụng Mr.S.

20170121_142905

20170121_142909

Ở Strasford up avon thì khỏi nói, ngôi làng này còn sống, còn thở là nhờ những di vật đã chết của ông. Một ngôi làng xinh đẹp với những ngôi nhà gạch đỏ đúng chuẩn Anh, những ngôi nhà cổ kiểu gỗ Half-timber, những con đường nhỏ sạch, những hàng quán thủ công đáng yêu, tất cả ngăn nắp, sắp xếp gọn gàng, giống như đồ chơi, giống như phim trường, giống như Bruges. Dễ thương chứ, dĩ nhiên là dễ thương, mà chỉ không thấy có sức sống thực tại dù người qua lại rất nhiều. Họ tới để thăm nhà của Mr.S là chính. Bỏ 17 bảng để được đi thăm ngôi nhà cũ, mới và nhà con gái của Mr.S lại là một quyết định không dễ dàng. Nhưng quả thực Strasford quá nhỏ cho 1 ngày, nếu không đi thăm danh hào thì ắt sẽ mất 17 bảng trong một cửa hàng đồ lưu niệm nào đó, vừa nặng túi mà chẳng ấm thân. Mẹ nói chỉ có kiến thức mới làm ấm thân ta. Thực ra vé có thể dùng trong 1 năm, nếu biết giữ dành thì có thể cho bạn bè hưởng sái sau này, tri thức chia sẻ là tri thức thiện. Khi đó thì tôi chẳng nghĩ nhiều thế, chỉ nghĩ cũng đã tới lúc nên biết một chút về niềm tự hào của vương quốc này sau lần hụt xem kịch ở London.

20170121_142902

Ngôi nhà to rộng của cha ông- người thợ thủ công làm găng tay da một thời để lại nằm ngay trung tâm của thành phố, cửa quay ra con đường to nhất. Nhà có 2 tầng là nơi lớn lên của nhiều thế hệ, cha mẹ ông, anh chị ông, và những người cháu. Khung nhà cùng căn bếp rộng rãi vẫn còn nguyên đá lát là đồ từ thế kỉ 16, còn lại tất cả đêù do phục sửa lại, nhất là những mảng giấy dán tường. Vì giấy dán cũ rất tinh xảo, được vẽ bằng tay đã được làm đồ hồi môn cho con gái ông. Những chiếc giường nhỏ hẹp tố cáo kích thước nhỏ bé của con người thời đó. Trên giường có đặt những dụng cụ làm ấm giống chiếc chảo cán dài, họ bỏ than đốt ấm vào đó, rồi dùng cán dài để lướt nó đi khắp giường, ủ ấm chăn gối trước khi chui vào ngủ. Thời bấy giờ cửa sổ không có kính nên mùa đông vô cùng khắc nghiệt. Qủa là thông minh hơn hẳn đốt chậu than để dưới gầm giường rồi cháy giường, cháy nhà, hoặc chết ngạt lúc nào không biết của ông bà ta ngày xưa và ngay cả ngày nay dưới quê vẫn gìn giữ.

20170121_154244

Ngôi nhà mới cũng dùng chung kĩ thuật làm ấm này cho giường nệm và có thêm nhiều lò sưởi to rộng, đủ để nướng cả con bò mộng. Cái hay ở những ngôi nhà này là có các ông bà già mặc đồ thế kỉ 16 đứng ở mỗi phòng để giải thích về bài trí và vật dụng, cuộc sống thời xưa và những chuyện ngoài lề của Shaekespeare. Ví như trong tài liệu và cả trên tường nhà ghi Mr.S bỏ học từ năm 15 tuổi nhưng bà già trong nhà thổ lộ là ông bỏ học năm 13 khi bố ông bị sạt nghiệp. 13 tuổi bỏ học, 16 tuổi lấy vợ – Anne Hatheway con một người nông dân, 18 tuổi có đứa con đầu, 19 tuổi thêm đứa nữa, rồi tiếp đó là cặp sinh đôi. Không hiểu mối tình chàng nhà nghèo và tiểu thư nhà giàu trong Shaekespeare in love là ở đâu ra nữa, vì phim đó mà tui nghĩ ông nghèo lắm. Hóa ra không hề, hồi đó lương tháng giáo viên 20 bảng 1 năm mà ông có thể mua được căn nhà to nhất làng giá 120 bảng. Nhà bị phá nát do những người chủ sau này muốn xây kiểu mới nhưng cái trái nhà nhỏ còn lại cũng đã thể hiện đủ sự bề thế vốn có của căn dinh thự. Những khu vực giờ không còn thì được kiến tạo thành vườn hoa, vườn rau, hứa hẹn mùa hè tới đây sẽ đẹp đẽ xinh xắn lắm.

Phải mất hơn 2 giờ mới có thể đi hết 3 ngôi nhà và nghe dàn ông bà kể chuyện. Chúng tôi hơi vội ở ngôi nhà cuối, nhưng cũng đủ biết sự phát triển dần của nhà cửa Anh quốc thời đó. Thực ra đến Strasford up avon mà không vào thăm nhà của ông S là một sai lầm đó, nên anh em đừng tiếc 17 bảng nha. Ở xứ Anh này cái gì cũng tiền, mà đắt xắt ra miếng đó. Chứ bữa trưa chúng tôi ăn món gợi ý của chef, giá 10 bảng thì chán chết à, thịt lợn Yorkside nấu curry, không thấy chút tinh thần Phớt ăng lê nào hết. Không liên quan tới lợn, nhưng thật là chị Thảo mấy ngày hôm sau lên đường tới York và nói rằng thành phố này rất được nên tới coi. Chân tôi liền dáo dác lên, đợi một ngày đẹp trời, mẹ con hết ốm để cùng ôm nhau đi thăm thú xunh quanh, đâu đó gần gần như lâu đài Warwick chẳng hẳn, một nơi mà chị Thảo chưa kịp đi. Thế thì còn gì tuyệt hơn, bởi tôi mà không nhanh thì chị Thảo sẽ kịp thôn tính cả thế giới, không chừa miếng đất nào để tôi có thể vểnh râu nói “Em tới rồi nhé, chị tới chưa”.

20170121_13172620170121_125221

Hiện tại thì tôi chỉ có thể nói “Em đợi rồi nhé, chị tới đi” để rủ chị quay lại Bir vui chơi cùng Lucie thêm nhiều nhiều lần nữa.